اول ایمنی بعد کار، شعاری است که بارها شنیدهایم. آن سوی این شعار زیبا در صنعت ساختمان بسیار تلخ است. طبق اعلام وزارت کار حدود نیمی از حوادث کار در سراسر ایران مربوط به صنعت ساختمان است. به عبارتی دیگر، حوادث کار در این صنعت از صنایعی مثل پتروشیمی و فولاد هم بیشتر است. از طرف دیگر، طبق آمار رسمی 46% حوادث در صنعت ساختمانسازی ایران منجر به فوت کارگران و مهندسان پروژه میشود.
این آمار در حالی اعلام شده که در پروژه فونیکس، در طول 4 سال اجرای آن، هیچ حادثه جدی برای سلامت کارگران و مهندسان این پروژه رخ نداده است. علت اصلی آن اما نه شانس بلکه به خاطر اهمیتی است که گروه نکسا به رعایت استانداردهای HSE میدهد.
بسیاری از شرکتهای معتبر دنیا این موضوع را به عنوان افتخار و دستاورد، بالاتر از بسیاری از موارد دیگر مانند تحقق برنامه زمانبندی یا کیفیت بالای کار انجام شده در معرفی سازمان یا پروژه انجام شده ذکر میکنند.
در ادامه گفتگویی کوتاه با مهندس مومنی، مدیر پروژه فونیکس، در خصوص تجربیات ایشان از HSE این پروژه خواهیم داشت.
به نظر من یکی از بزرگترین موفقیت هایی که ما در پروژه فونیکس داشتیم این بود که از ابتدا تا انتهای پروژه حادثه خیلی خاص و جدی رو تجربه نکردیم و پروژه فونیکس بدون حادثه تموم شد. در حالی که متاسفانه در فرآیند ساخت اکثر پروژههای ساختمانی، حتی پروژههای کوچک 2 یا 3 طبقه، ما با کشته شدن و یا قطع عضو مهندسین و کارگران آن پروژه مواجهایم، به نظرم نداشتن حادثه جدی در یک پروژه 15 طبقه یکی از دستاوردهای بزرگ پروژه فونیکس است.
ما برای جذب نیروی انسانی چالشهای خیلی زیادی داشتیم. بزرگترین دغدغه من این بود که نفراتی را جذب کنیم که بتوانند در قالب یک تیم همکاری داشته باشند و با همدلی در کنار هم کارکنند. نظر شخصی من این است که علاوه بر تخصص و دانش فنی و مهندسی اینکه یک نفر بتواند کار تیمی را به خوبی انجام دهد اهمیت خیلی زیادی دارد. اینکه افراد روحیه کار تیمی و احترام به قوانین را داشته باشند یکی از عواملی است که بر رعایت استانداردهای پروژه از جمله HSE بسیار تاثیرگذار است.
ما ابتدای پروژه یعنی در واقع قبل از اینکه پروژه شروع بشود HSE Plan را نوشتیم و سعی کردیم در تمام مراحل ساخت از آن استفاده کنیم و نگاه ویژهای به بحث سلامت و ایمنی کارگاه داشته باشیم. میتوانم بگویم سه فاکتور برای ما در پروژه اهمیت ویژهای داشت. اول، نیروی انسانی بود. ما فارغ از جایگاه نفرات از کارگر و نگهبان گرفته تا مهندس سعی کردیم ارزش زیادی برای نیروهای فونیکس قائل باشیم. مورد بعدی نظم و انضباط بود که هم در HSE و هم در سایر مراحل اجرایی سعی کردیم که اولویت کارمان باشد و در نهایت اینکه از کوچکترین استانداردها در حوزه HSE گذشت نکردیم و این باعث شد که نه تنها حادثه ای نداشته باشیم بلکه این موضوع به سایر ارکان پروژه هم سرایت کند. به نظر من جدی گرفتن موضوع HSE به لحاظ کیفی و زمانی در پیشرفت پروژه به ما کمک کرد.
واقعیت این است که در ظاهر همه فکر می کنند که HSE هزینه پروژه را بالا میبرد و زمان اجرای پروژه را هم طولانیتر میکند. من به این نگاه معتقد نیستم. ممکن است که رعایت استانداردهای HSE ، یک سری هزینهها را به پروژه تحمیل کند ولی وقتی از حادثه و اتفاقات بد و خطرناک جلوگیری میکند، در مجموع باعث می شود که هزینه پروژه کمتر شود و قطعا به کاهش زمان انجام پروژه هم کمک میکند. همچنین باید توجه کرد، نظم و انضباطی که رعایت مسائل HSE به پروژه میدهد باعث میشود در تمامی مراحل پروژه، تمام ارکان پروژه با نظم و نظام بیشتری کار کنند. برای مثال میتوانم به یک خاطره اشاره کنم. در پروژههای ساختمانی بخش اسکلت یکی از بخشهای بسیار حادثه خیز است. من روزی را به خاطر دارم که ما نزدیک شروع یکی از مراحل بتنریزی فونیکس بودیم، یعنی شب باید بتنریزی انجام میشد، پیمانکار و بعضی از دوستان برای اینکه کار سریعتر پیش برود و به برنامه زمانبندی برسیم، اصرار داشتند که یکسری از استانداردهای HSE را رعایت نکنند و یک سری از خطوط قرمز را رد کنند. ولی من به عنوان مدیر این پروژه مقاومت کردم و کار را با رعایت تمام استانداردها پیش بردم. درست است که در آن مقطع، بتنریزی را شاید با یک روز تاخیر انجام دادیم ولی همین تاکید بر رعایت استانداردها باعث شد که فرهنگ ایمنی در پروژه و در پیمانکار ما غالب شود. از آن مرحله به بعد همه میدانستند که باید پیش نیازهای لازم را پیشبینی کنند و اینگونه بود که توانستیم این فرهنگسازی را انجام دهیم.

سختترین قسمت، مربوط به نیروی انسانی است. یک بخش، نیروهایی هستند که در پایین هرم اجرای پروژه قرار دارند. افرادی مثل پیمانکاران و کارگرانی که در پروژه هستند. باید برای آنها فرهنگسازی شود تا قبول کنند که رعایت الزامات HSE در پروژه، اول از همه برای سلامت خود آنهاست. بخش دیگر چالش اجرای HSE، مدیران ارشد و تصمیمگیران اصلی سازمان و مدیران ارشد هستند. آنها باید این فرهنگ را جاری کنند، باید از اجرای استانداردها حمایت کنند تا کل تیم دست به دست هم دهند تا بتوانیم یک پروژه را به خوبی و با سلامت کامل به پایان برسانیم. در واقع میتوان گفت سختترین قسمت اجرای استانداردهای HSE همدل کردن تمام افرادی است در اجرای پروژه سهیم هستند از مدیرعامل تا کارگران اما سختی کار آنجاست که هر کدام دغدغه خاص خود را دارند برای مثال واحد مالی پروژه به هزینههای پروژه اهمیت میدهد در حالی که مدیریت خواستار سرعت است و کارگران میخواهند به راحتترین شیوه کار را به پایان ببرند. همسو کردن این دغدغههای متفاوت سختترین قسمت این کار است.
مهمترین توصیهام این است که از روز اول و در کوچکترین اجزای پروژه HSE را جدی بگیرید. همین باعث میشود که فرهنگسازی در پروژه انجام شود. اگر از روز اول در رعایت استانداردها ارفاقی قائل شوید دیگر نمیتوانید تا آخر پروژه تمام استانداردها را رعایت کنید. هر پیمانکار به سراغ شما میآید و میخواهد در اجرای HSE از شما تخفیف بگیرد و چون شما از اول محکم برخورد نکردید نمیتوانید بر اصول HSE پافشاری کنید. نکته دیگری که به آن اشاره کردم توجه به کوچکترین اجزا است. طبق تجربه من بسیاری از حوادث به خاطر رعایت نکردن یکسری نکات جزئی رخ میدهد در نتیجه باید به این نکات هم به صورت ویژه توجه کرد. در نهایت، همانطور که گفتم این فرهنگسازی هم به لحاظ کیفی هم به لحاظ هزینهای و حتی به لحاظ زمانی به پروژه کمک خیلی زیادی میکند.
تجربه فونیکس نشان داد که وقتی ایمنی از نخستین روز پروژه جدی گرفته شود، میتواند به بخشی از فرهنگ کار و مسیر موفقیت پروژه تبدیل شود.
چهار سال اجرای پروژه فونیکس، تجربهای موفق در پیادهسازی فرهنگ HSE بود؛ فرهنگی که با برنامهریزی از روز نخست، انتخاب نیروی انسانی مناسب، نظم در اجرا و پایبندی به استانداردها شکل گرفت و در تمام مراحل پروژه ادامه پیدا کرد. این رویکرد به تیم فونیکس کمک کرد تا در کنار پیشبرد اهداف پروژه، سلامت و ایمنی نیروهای انسانی را به یکی از معیارهای اصلی موفقیت تبدیل کند.
در فونیکس، HSE از یک دستورالعمل اجرایی فراتر رفت و به بخشی از شیوه کار تیم تبدیل شد؛ رویکردی که به گفته مهندس مومنی، در کنار حفظ ایمنی، به نظم، کیفیت و پیشرفت بهتر پروژه نیز کمک کرد.
©2025 Nexa group. All Rights Reserved.
©2025 Nexa group. All Rights Reserved.